Cumhurbaşkanı Kararı ile Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan düzenleme, kamuoyunda "eşel mobil" olarak bilinen uygulamanın üç aylık bir geçiş sürecinin ardından tamamen sonlandırılmasını öngörüyor.

Değişimin Perde Arkası ve Yasal Dayanak

Mevcut mevzuat çerçevesinde, akaryakıt ve türevleri ile alkol ve tütün mamullerine uygulanan ÖTV miktarları, ocak ve temmuz aylarında TÜİK tarafından açıklanan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi'ne (Yİ-ÜFE) göre güncelleniyor. Bununla birlikte, yürütme organına sosyal ve mali koşullar doğrultusunda bu oran ve tutarları yeniden belirleme yetkisi tanınıyor. İşte bu yetki çerçevesinde hayata geçirilen eşel mobil sistemi, rafineri fiyatlarındaki dalgalanmaların pompa fiyatlarına ve vergi yüküne yansıma oranlarını düzenliyordu.

Geçiş Dönemi Nasıl İşleyecek?

Resmi Gazete'de yer alan karara göre, sistemin kaldırılması aşamalı olarak gerçekleştirilecek:

• 31 Temmuz 2026'ya kadar: Yurt içi rafineri çıkış fiyatlarında meydana gelen artışların yalnızca yüzde 50'si oranında ÖTV tutarlarında indirim yapılacak.

• 1 Ağustos - 30 Eylül 2026 arası: Rafineri fiyatlarındaki yükselişin ÖTV'ye indirim olarak yansıyacak kısmı yüzde 25 seviyesine düşürülecek.

• 1 Ekim 2026 itibarıyla: Söz konusu uygulama tüm koşullar gözetilmeksizin tamamen yürürlükten kaldırılacak.

Öte yandan, eşel mobil sisteminde tam tersi bir durum, yani rafineri fiyatlarında düşüş yaşanması halinde ise bu düşüş miktarının tamamı, ÖTV tutarlarına artış olarak yansıtılacak.

Yİ-ÜFE Güncellemesi de Rafa Kalktı

Kararın bir diğer önemli ayağı ise ÖTV Kanunu gereği yapılması zorunlu olan Yİ-ÜFE güncellemesine ilişkin. Söz konusu düzenlemeyle, ekli (I) sayılı listede yer alan tüm mallar için 2026 yılının temmuz-aralık döneminde herhangi bir Yİ-ÜFE kaynaklı ÖTV güncellemesi yapılmayacak. Bu adım, akaryakıt fiyatları üzerinde ikinci bir artış baskısını da bertaraf etmeyi hedefliyor.

Düzenlemenin Gerekçesi ve Beklenen Etkiler

Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan edinilen bilgilere göre, 4 Mart 2026'da devreye alınan mevcut eşel mobil sisteminin, uygulandığı kısa süre içerisinde dezenflasyonla mücadeleye kayda değer bir katkı sunduğu değerlendiriliyor.

Küresel ölçekte ise jeopolitik risklerin (özellikle ABD/İsrail-İran eksenli gerilim) etkisini yitirmeye başlaması ve uluslararası ham petrol fiyatlarının bu doğrultuda aşağı yönlü bir seyir izlemesi, yetkililer tarafından sistemin kaldırılması için uygun bir zemin olarak görüldü. Bu çerçevede, eşel mobilin aşamalı olarak devre dışı bırakılmasının enflasyon üzerinde olumsuz bir baskı oluşturmayacağı öngörülürken; uygulamanın bütçe dengesine getirdiği mali külfetin de sona erdirilmesi amaçlanıyor.